Etorkizuneko oroimena lantzen
Urtero legez, batzuek zein besteek antolatutako ekitaldiek bete zuten atzo gernikarren agenda. Duela 80 urte gertatutakoa ez ahazteko deia egin zuten denek, oroimen kolektiboa lantzearen garrantzia nabarmenduta.Parkatzeko, biktimak bere egia jakin beha...
Urtero legez, batzuek zein besteek antolatutako ekitaldiek bete zuten atzo gernikarren agenda. Duela 80 urte gertatutakoa ez ahazteko deia egin zuten denek, oroimen kolektiboa lantzearen garrantzia nabarmenduta.
Parkatzeko, biktimak bere egia jakin behar du, eta gertatutakoa oroitu. Hitz horiek erabili zituen atzo Gernika-Lumoko alkate Jose Mari Gorroñok Gernika Sarien banaketa ekitaldian.Gogoratzea, ez ahaztea eta oroimen kolektiboa lantzea da azken urteetan Gernikako elkarte eta eragileen lanaren oinarria. Oroimen hori piztuta mantendu nahi dute bonbardaketaren lobek. Gernikan eta Alemanian, 1937ko apirilaren 26an gertatutakoa presente dute Kondor Legioko ondorengoek eta bonbardaketa sufritu zutenen oinordekoek. Gernikaren kontrako sa- rraskiaren 80 urteurrenean, Alemania naziaren Kondor legioko komandante zen Wolfram von Richthofenen loba, Dieprand Von Richtofen eta legioko pilotua zen Rudolf von Moreauren loba Karl-Benedikt von Moreau ere Gernikan egon dira. Bi horiek piztu zuten atzo Astraren sirena, 15:45ean. Haiekin batera, duela 80 urte erasoaren abisua emateko sirena piztu zuen gernikarraren bilobak Jon eta Josu Foruria Lasa ere izan ziren sirena pizten, Astrako bunkerrean.
Bai estatuek, eta baita jendarteak ere, memoria bizirik mantendu behar dutela esan zuen Von Richtofenek atzo. Nazionalsozialismoak Gernikara, Europara eta mundu osora zabaldu zuen mina gogoan izan behar dela azpimarratu zuen. Von Moreauk, bestalde, bere familiak hainbatetan erakutsitako damua berretsi zuen atzo, bonbardaketatik bizirik atera ziren gernikarren aurrean. «2003. urtean adierazi genuen gure damua nire neba-arrebek eta nik, gernikako herritarrei zuzendutako eskutitz batean. Anaiak berak ere berriro damu hori erakutsi zuen orain 10 urte, bonbardaketaren 70. urteurrenean. Orain, ni nago hemen. Nire osaba Kondor legioaren pilotua zen, eta Gernikan eragindako heriotza, sufrimendu eta suntsiketagaz sentitzen dugun lotsa eta tristura adierazi nahi ditut», esan zuen.
Orain zortzi hamarkada bonbardatu zuten Gernika. Baina ordu horiek ez ezik, «bonbardaketaren biharamunean» fokoa jartzeko ahalegina egin dute laurogeigarren urteurrenean. Besteak beste, herri antzerkiak ikuspuntu hori eman nahi izan dio aurten kalean antzezten duten Gernika Garretan obrari. Amuma nora goaz? antzezpenagaz, errefuxiatuak ere presente izan dituzte aurten Gernikako Lobek. Gaua heltzeagaz batera, kandelen argiek piztu zuten herria, urteroko manifestazio isilean.
Bakearen aldeko sariak
Gernika Sarietan ere ‘beste Gernikak’ izan zituzten gogoan. Hala, minutu bateko isilunea egin zuten gaur egun gerretatik ihesi dabiltzanengatik.
Hamairugarren urtez eman dituzte sari horiek. Justizia eta memoria izan zituen hizpide Gernika-Lumoko alkate Jose Mari Gorroñok. Minari eta doluari aurre egiteko parkamena eta berradiskidetzea beharrezkoak direla esan zuen, baina ez dela ahaztu behar.
Gervasio Sanchez kazetariak, Kolonbiako presidente Juan Manuel Santosek eta FARCeko buru Rodrigo Londoño Timochenkok hartu dituzte Gernika Sariak. Azken bi horiek ezin izan zuten Gernikan egon. Santosen ordez, Kolonbiako Bakerako Goi Mandatari Sergio Jaramillok hartu zuen saria, eta Enrique Santiago abokatu eta FARCeko aholkulariak Londoñoren ordez. Santiagok argitu zuenez, FARCeko buruak ezin izan zuen Gernikara bidaiatu Kolonbiako Gobernuak baimenik ez ziolako eman. Era berean, Habanako akordioa sinatu zutenetik Kolonbian eskubide zibilen alde ari ziren 80tik gora lagun hil dituztela salatu zuen Santiagok.
Sanchezek mundu zabaleko gerrak erretratatu ditu, eta bere lanagaz bakearen alde egindakoa aitortu diote. Kazetariak esan zuenez, munduko gerren atzean daudenak «munstroak» dira: «Arazoa da exekutatzen, seinalatzen, krimenak isiltzen eta gertakari odoltsuak protagonizatzen dituztenak gu bezalako pertsonak direla». Bakea egitea gerra egitea baino zailagoa dela esan zuen, eta bakea lortzeko beharrezkoak direla memoria, egia eta justizia.
52 urteko gatazka atzean utzita, bake prozesua sinatu zuten 2016ko abuztuan gobernuak eta FARCek. Jaramilloren esanetan, 50 urtez luzatutako gatazka amaitzea zaila da, baita bakea errotzea ere. Saria eskertu eta Kolonbiako bake prozesuari emandako babesagatik esker oneko berbak izan zituen Rajoyren gobernuarentzat ere, Lizeoan bildutakoen artean zurrumurrua eraginez.
