UEMAk Lurralde Estrategia aurkeztu du, lurgune euskalduna sendotzea ardatz hartuta
Lurgune euskaldunenerako lege babesa eta plan integrala bultzatuko ditu UEMAk, Lurralde Estrategia garatzeko bidean. "Euskara nagusi den lurralde eremua babestea, sendotzea eta hedatzea, horren bidez euskararen indarberritzea" helburu izanda arituko dira lanean.
UEMAren zuzendaritza batzordea osatzen duten alkate eta zinegotziak.UEMA UEMAk atzo [otsailak 25] aurkeztu zuen euskararentzako Lurralde Estrategia, hizkuntza politikan eta euskararen indarberritze prozesuan norabide aldaketa proposatzen duen oinarrizko dokumentua. Proposamena Hernanin egin zuten aurkezpen ekitaldian eman zuten ezagutzera, zuzendaritza batzordea osatzen duten alkate eta zinegotziekin batera. Oinarria lurgune euskalduna “sendotzea eta legez babestea” dela adierazi dute, euskararen etorkizunerako funtsezko eremu gisa aitortuta.
Hala, bertan izan ziren zuzendaritza batzordeko kide diren Iratxe Lasa Markina-Xemeingo alkatea, Irati Urberuaga Aulestiko alkatea eta Maitane Zearreta Busturiko zinegotzia. Zuzendaritza batzordeko kide dira, era berean, Xabier Lertxundi Hernaniko alkatea, Martin Aramendi UEMAko lehendakaria eta Ataungo alkatea, Irune Urbieta UEMAko lehendakariordea eta Zarauzko zinegotzia, Dabid Anaut Leitzako alkatea, Axier Mingo Hernaniko zinegotzia, Igor Agirre Mallabiko alkatea, Larraitz Alkorta Asteasuko alkatea, Eneko Fernandez Lesakako zinegotzia eta Aitor Larrañaga Azpeitiko zinegotzia ere.
Hitza hartzen lehena UEMAko lehendakari Aramendi izan zen. Adierazi zuenez, azken hamarkadetan euskarak ezagutzan eta esparru formaletan “aurrerapauso esaguratsuak” eman dituen arren, joera soziolinguistikoen arabera, euskara indartsuen dagoen eremuetan ere –arnasguneetan eta udalerri euskaldunetan- “ahultze zantzu kezkagarriak” ageri dira. Gaineratu zuenez, arriskuan daude eremu horiek ere: “Azken ikerketen arabera, gainera, hurbileko erabileran, transmisioan eta hiztunen tipologian gertatzen ari diren aldaketek arriskuan jar dezakete euskara nagusi den lurralde eremua”.
Aramendik adierazi zuen bide horretatik ondu dutela Lurralde Estrategia, eta oinarri argia duela. UEMAko lehendakariaren esanetan, euskararen lurralde osoan eragin nahi bada, arnasguneak eta lurgune euskaldunena euskararentzat “giltzarriak” bezala irakurri behar dira. Halaber, eremu horiek babestea eta sendotzea “ezinbestekoa” dela adierazi dute, “euskararen biziberritzean motor” izan daitezen: “Lehentasuna da arnasguneen eta lurgune euskaldunenaren gainbehera iraultzea eta indartze bidean jartzea“.
Martin Aramendi: “Lehentasuna da arnasguneen eta lurgune euskaldunenaren gainbehera iraultzea eta indartze bidean jartzea”.
Hain zuzen ere, abiarazi nahi duten estrategiak euskararen indarberritzea “azkarragoa eta eraginkorragoa” bihur dezakeela uste dute. Horretarako bidea hizkuntza politika lurralde ikuspegitik planifikatzea eta baliabide publikoen eraginkortasuna hobetzea litzatekeela adierazi zuten: “Lurgune euskaldunenean egindako ahaleginek inpaktu handiagoa dute erabilera eta komunitatearen sendotzean. Horregatik, baliabide publikoen eraginkortasuna hobetu beharko litzateke, lurgune euskaldunenari dagokion garrantzia aitortuz, gune hori legez babestuz eta euskararen indarberritzerako hauspo bihurtuz”.
Irizpideak, mapa eta norabideak. Eraginkortasuna hobetzeko bide honetan, Lurralde Estrategiak zenbait irizpide orokor proposatu ditu hizkuntza politika berri honen oinarri gisa. Dabid Anaut Leitzako alkateak euskararen lurralde eremu guztietan eragitearen garrantzia azpimarratu, eta toki bakoitzerako “estrategia egokiak” garatzeko asmoa erakutsi zuen. Honi lotuta, eremu bakoitzak duen “errealitate soziolinguistikoa” aztergai izan eta hauetara egokitutako politikak abiaraztea proposatu zuen. Lurgune euskaldunenari “motor eta lidergo rola” aitortzea beharrezkoa dela adierazi zuen, euskara hedatzeko giltzarri izango direlako. Lurgune hauei “arreta berezia” eskaini eta “legez babestea” beharrezkoa izango dela adierazi zuen, “arnasgune” izate hori zaintzeko. Azkenik, “lurgune euskaldunena gainerako eremuen euskalduntzerako eta euskararen indarberritzerako baliabide estrategiko” bihurtzea proposatu zuen.
UEMAk proposatutaren harira, Maitane Zearreta Busturiko zinegotziak adierazi zuen ezinbestekoa eta lagungarria izango dela ezer baino lehen “lurgune euskalduna zehaztea“. “Lurgune euskaldun” honetan eragiteko politikak ere mahaigaineratu zituzten:
- Hasteko, politika integraletara jauzia egiteko proposamena egin zuten, izan ere, “alderdi demografikoei, ekonomiari, lurralde antolaketari, harrerari eta herri horiek komunitate jasangarri eta bizi gisa sendotuko dituzten alderdiei kasu egin behar zaiela” adierazi dute, eta hauetan eragitea beharrezkoa dela.
- Hizkuntza politika aurreratuen alde egingo dute, “errealitate soziolinguistikoak oinarrian hartuko dituen
arau, proiektu zein egitasmo estrategikoak garatu eta martxan jarri behar direla” adierazi dute, bai araugintzatik eta baita sustapenetik ere. - Ingurune horietako hiztunen kontzientzia linguistikoa eta ahalduntzea funtsezko eginbeharra dela adierazi zuten, eta hori lortzeko, “lurgune euskalduneneko herritar erdaldunen euskararen aldeko jarrerak indartu” behar direla.
Lege babesa. Maitane Zearreta, Busturiko zinegotziak azaldu bezala, “lurgune euskalduna indartzeko, premiazkoa da marko legal egokia garatzea”. Honi lotuta, epe laburrean bultzatuko dituzten estrategiak ere aurkeztu zituzten. Lehenik, marko legal egoki bat eraikitzea proposatu zuten, lurgune euskaldunena “sendotzeko eta babesteko” beharrezkoa izango dena.
Bigarrenik, Lurgune Euskalduna Sendotzeko Plan Integrala diseinatuko dutela adierazi zuten, zehaztutako politika, estrategia eta ekintzak batuko dituena eta lurgune euskaldunean euskara indartzea bilatuko dituena. Plana gauzatzeko, “lurgune euskaldunean euskara indartzea bilatuko da”, guztiek modu bateratuan eta eraginkorrean jardunez. Aurrera begira, hurrengo pausuak “diagnosia egitea, lehentasunak zehaztea, eta helburuak zein jarraipenerako eta eta ebaluaziorako bideak adostea” izango direla adieazi zuten.
Maitane Zearreta: “Lurgune euskalduna indartzeko, premiazkoa da marko legal egokia garatzea”.
Adostasun bila. Martin Aramendi lehendakariak aurkeztutako dokumentua proposamen irekia dela adierazi zuen, eta “oinarrizko adostasun zabalera” heltzeko, Euskal Herriko erakunde publiko, alderdi politiko, sindikatu eta gizarte eragileekin elkarlanean aritu eta proposamena “aberasteko” asmoa dutela. Euskalgintzan lanean ari diren eragileeki egindako ekimenekin bat egin du UEAMak, eta adierazi dute “horiek sendotzera eta zehaztera datorrela Lurralde Estrategia”. Bide beretik eta elkarlanean, helburua argi dute: “Euskara nagusi den lurralde eremua babestea, sendotzea eta hedatzea, horren bidez euskararen indarberritzea hauspotzeko”.
