Ikurrina, Beasainen eta Ondarroaren lokarri

Lea-Artibai eta Mutriku

2013/02/08

Arantza Badiola, Beasaingo alkateari ikurriña ematen.

Banderen gaia pil-pilean dagoen honetan, 1936ko gerrak ezkutuan laga duen istorio bitxi bat atera da agerira. Ondarroaren eta Beasainen histori hurbila alkartuta geratu dira. Arantza Badiola Ibaibarriagak (Ondarroa, 1923) eta haren senideek Beasaingo udaletxeko gerra aurreko ikurrina eduki dute gordeta urte luzez, fabrika batean lehenengo eta etxean gero.

ARGAZKI GALERIA IKUSI

1936 urtea. Ondarroa. Antzosolo aurrea. Astilleru. Bloemm fabrika. Mikaela Badiolak fabrikako jabearen etxean egiten du lan, eta haren izeba batek fabrikan bertan, arrain gazituagaz. Behean dago Juanito Bloemm holandar jabearen etxebizitza, eta goiko solairuan beste bi: Arantzaren ama Juana Ibaibarriaga eta Jazinto Ibaibarriaga, Iñaki Ibaibarriagaren aitita bizi dira han. Bizkaia atzean lagata, Mikaelaren seme bat Beasainen bizi da: Alfontso Ibaibarriaga. Tornularia lanbidez, abertzale amorratua da Alfontso, eta zer esan handia dauka Beasaingo abertzaleen artean. Sindikalgintzan aritzen da, eta Batzokiko kontabilitatea eroaten du. 36ko gerra zetorrela ikusita, frankistek herria hartu aurretik, Alfontsok salbu ipini zuen euskal ikur bat: Beasaingo udaletxeko ikurrina. Ez zuen bi bidar pentsatu. Ikurrina hartu eta bere jaioterrira, Ondarroara eroan zuen, ez edozein lekutara, kanpoko aldean Holandako bandera ipinita zeukan Bloemm fabrikara baino, holandesen fabrikara. «Holandarren gotorlekutzat hartu zuen Alfontsok fabrika, espainiarrak han sartuko ez zirela pentsatuta, bonbardatuko ez zutela pentsatuta», esan du Arantzaren alaba Marisabel Urrestik. «Ikurrina, eta, beharbada, abertzaletasunagaz lotura zeukan beste zer edo zer be ekarriko zuen», gehitu du. Arrain fabrikan, barrika batean sartuta egon zen urte askoan ikurrina. Jabe holandarrek ez zuten eduki inoiz ikurrinaren barririk. Arantza Badiolaren amaren eta osabaren esku zegoen fabrika. «Etxe-etxekoak ziren», eta negozioa eurena balitz modura eroten zuten. Gerora, gerra amaituta, Kale Handira joateko eskailera zabalen ondoko etxe batera mugitu zuten, Irrintzi tabernaren aurrera. Rafaela Ibaibarriaga bizi zen han, Arantzaren izeko.

Eta ibilian-ibilian, 30eko hamarkadan Beasainen hasitako bidea Ondarroako Antiguako Ama kalean amaitu zen orain dela hamabost bat urte, Arantzaren etxebizitzan. Ordutik hona, Arantzaren balkoian egon izan da zintzilikatuta, behin edo behin. Eta alabak, ipini bakoitzean, kentzeko eskatu izan dio, «hori baino kolore hobeagoko ikurrina badagoela» iritzita. «Domeketan Mendexara joaten gara, eta hango udaletxean ikusten nuen ikurrin zahar-zaharra. Ezker abertzalea agintean egon zenean, eskaintzekotan egon nintzen», dio irribarrez Arantzak. Aitortza Beasainen Familiartean beti jakin izan dute ikurrinaren jatorria, eta pasadizo modura kontatu izan dute behin baino gehiagotan. Orain gutxira arte horrela izan da. Arantzaren suhiak, Juan Antonio Urruzunok, baina, oraintsu eduki du gertaeraren berri. Bitxia iritzita, seme nagusiari kontatu zion, eta semeak Beasaingo ezagun bati… Konturatu orduko, Beasaingo udal ordezkariekin hitzordua ipinita zeukaten Ondarroan: Koldo Agirre Beasaingo alkatea eta zinegotziak, Aranzadi ekarteko kideak, Iñaki Egaña historialaria eta Ondarroako Historia Zaleak taldeko kideekin batu ziren Arantza eta familiakoak iazko urte amaieran. Leokadi bodegoian alkar ezagutu, eta sasoi bateko kontuak gogora ekarri zituzten: Aranzadikoek Arantzaren testigantza jaso zuten irudietan. Testigantzari jarraipena emonez, ikurrinaren inguruan ekitaldi berezia antolatzekoak dira Beasainen laster. Otsailaren amaieran edo martxoaren hasieran izango da hitzordua ziurrena. Azkan batean, daukan balio historikoa emon nahi diote ikurrinaren itzulerari. «Beasaingo alkatea poz-pozik dago, ilusio handia egiten dio bera alkate dela ikurrin hori berreskuratzeak», adierazi du Arantzak, Leokadi bodegoian agintariagaz eduki. Urteen joan-etorriak ez du eraginik eduki Beasaingo ikurrinean: barri-barri dago Beasaingo ikurrina ikurrin edarra da. Mastan ipintzekoa izanik, bi uztai dauzka goi-behe. Handia da, eta barri-barri dago. Kolore motelak dauzka, gorria batez be, eta txirrist egiten duen horietako telagaz dago eginda. Euritan ondo aguantatzeko lakoa da. Tela bakarragaz ez, bigaz dago eginda, erditik josita, ziurrenik lehen horrelako oihal handirik ez zelako egongo.