Bilatu
Sartu
  • izan HITZAKIDE
  • zozketak
  • eskaintzak
  • hemeroteka
Bilatu
  • Albisteak
    • Gaiak
      • Aisia
      • Ekonomia
      • Euskara
      • Gizartea
      • Hirigintza
      • Ingurumena
      • Jaiak
      • Kirola
      • Kultura
      • Politika
      • Udala
      • Orokorra
    • Herriak
      • Amoroto
      • Aulesti
      • Berriatua
      • Etxebarria
      • Gizaburuaga
      • Ispaster
      • Lekeitio
      • Markina-Xemein
      • Mendexa
      • Munitibar
      • Mutriku
      • Ondarroa
      • Ziortza-Bolibar
    • Generoak
      • Albisteak
      • Editorialak
      • Elkarrizketak
      • Erreportajeak
      • Iritziak
      • Kronikak
      • Publirreportajeak
  • Agenda
  • Multimedia
    • Argazkiak
    • Bideoak
    • Hitz eta Pitz
  • Agurrak / Eskelak
    • Zorion agurrak
    • Eskelak
  • Zerbitzu gida
  • Bereziak
    • JAIAK
    • ARGAZKI LEHIAKETA
    • Emakumeak Lerroburura
    • Naturan barrena
    • Euskaldunak Australian
    • Adimen A.
  • Nor gara
  • Publizitatea
  • izan HITZAKIDE
  • zozketak
  • eskaintzak
  • hemeroteka
Sartu
Gizartea

Alanisko ezbeharraren argi-ilunak

Eider Mugartegi
Markina-Xemein
2017/11/22
1937ko azaroaren 20an Bilbotik Sevillara Frankismoaren presoez beteta zihoan trenak Alanis de la Sierra herrian (Sevilla) izandako istripuaz jakiteko aukera egon zen domekan [azaroak 19] Markina-Xemeingo Uhagon kulturgunean. Sabin Egilior dokumentalgileak El largo viaje dokumentalean jaso zuen historia ikusi eta egilearen ahotik xehetasunak ezagutzeko aukera izan zuten aretoan bildutakoek. Ia inork ez zuen gertaera ezagutzen, ez eta herriko bat bertan egon zenik ere. Alanisko tren hartan eraman zuten bai eta Iruzubietako Irineo Olabe Alkaiturri Katenero ere. Istripu hartatik bizirik atera ziren 18 presoetako bat izan zen.
'El largo viaje' dokumentalaren emanaldia Uhagon kulturgunean.

‘El largo viaje’ dokumentalaren emanaldia Uhagon kulturgunean.

Istripuaren ondorioak betirako gelditu zitzaizkion Irineo Olaberi, herren geratu zen harrez gero. Gorputz erdi erreta eta hezurrak apurtuta, sei hilabetez egon zen ospitalean, eta gero, lanera bidali zuten berriz ere. 1939ko martxora arte egon zela Sevillan dakite haren senideek, baina asko gehiagorik ez, ez zuen-eta etxean horretaz berba egin. “Zorrozara joan zen ondoren Sevillatik soldadutza amaitzera”, azaldu zuten. 20 urte zituela harrapatu zuen 36ko gerrak Olabe, eta garai hartan zegokiona baino urte bete aurretik joan behar izan zuen soldadu bezala. Auto gidaria zen eta autoen mekanikaz ere jakingo zuen. Hori dela eta bidaliko zuten ziurrenik Sevillan zegoen autoak berreskuratzeko tailer hartara.
Alanizko tren istripua ezkutuan egon da. Ez dago gertaeraren dokumentaziorik trenbide enpresan ere.
Ezkutuan. Gertaera iluna izan zen Alaniskoa. Presoez beteta zihoan trenak aurrez aurre jo zuen gerrako merkantziagaz beteta zegoen beste bategaz; preso gehienak hil ziren eta bizirik geratu zirenak larriki zaurituta egin zuten aurrera. Gainera, gertaera isildu egin zuten. Horrela, dokumentala egiteko ikerketekin hasi zirenean informazioa aurkitzea oso gaitza egin zitzaiela azaldu zuten Sabin Egilior zuzendariak eta ikerketen ardura izan zuen Jimi Jimenez Aranzadiko historialariak. Bidai hura egin zuen trenbide enpresan bertan ere ez zegoen gertaeraren dokumentaziorik. “2004an ez zegoen gai honi buruzko informaziorik. Gertaerari buruzko memoria eraiki behar genuen ezer izan gabe”. 2004 eta 2005 urteetan egin zuten ikerketa eta 2007tik 2009ra dokumentala. Sabotajea. Tren hartan joan zirenen senideek eskatuta hasi zuten ikerketa. Izan ere, gertaera hura sabotaje bat izan zela uste zuten. Bi edo hiru dokumentu aurkitu zituzten eta adituengana ere jo zuten gaia argitzeko, eta informazio guzti hori islatu zuten dokumentalean. Bai eta Alanisko hilerrian egin zen gorpuen bilaketa ere.
Jimi Jimenez Aranzadiko historialaria, Alberto Unamuno Ahaztuen Oroimena Elkarteko kidea eta Sabin Egileor zuzendaria xehetasunak ematen.

Jimi Jimenez Aranzadiko historialaria, Alberto Unamuno Ahaztuen Oroimena Elkarteko kidea eta Sabin Egileor zuzendaria gertaerari eta dokumentalari buruzko xehetasunak ematen.

Alanisko bizilagunek oroitzen zutenez, istripuan hildako batzuen gorpuak kamioian eraman zituzten hilerrira eta hobi batean lurperatu zituzten guztiak batera. 2008ko maiatzean indusketa lanak egin zituzten gorpuen bila, baina ez zituzten aurkitu. “Hilerriak aldaketak izan ditu urte guzti hauetan eta gerora egindako horma-hilobien azpian gelditu ahal ziren“, azaldu zuen Jimi Jimenezek.
Trenean joan ziren presoen senide batzuek gertaera sabotaje bat izan zela uste dute
Herritarren ustez istripu bat izan zen gertatutakoa, baina, azken orduan, testigu berri bat aurkitu zuten, tren hartatik bizirik atera zen Romualdo Royo Jauregi, eta bere ustez, sabotaje bat izan zen dena, nahita jarri zuten merkantziaz betetako tren hura trenbidean. Alanisko ezbeharragaz gain, frankismoak gatibu lanetan izan zituen presoen joan etorriak, pairatu zituzten baldintza penagarriak eta enpresa batzuek zein agintari frankistek egindako presoen eskulanaren erabilpena ikustarazten ditu dokumentalak. 36ko gerrako eta frankismoaren ondorengo urteetako gertaera latz horiek guztiak gogora ekartzearen garrantzia azpimarratu zuten Uhagonen bildutakoek, eta egindako lana eskertu zieten Sabin Egilior eta Jimi Jimenezi.

Lea-Artibai eta Mutrikuko albisteak euskaraz, libre eta kalitatez jaso nahi dituzu? Horretarako zure babesa ezinbestekoa dugu. Egin zaitez HITZAkide! Zure ekarpenari esker, euskaratik eginda dagoen tokiko informazio profesionala garatzen eta indartzen lagunduko duzu.

Egin HITZAkide

Azken 3 egunetako irakurrienak

 

 

Bizkaia

Indarkeria matxistaren aurka posizionatzeko eskatu dio Bizkaiko Diputazioak gizonen «gehiengo isilari»

Euskal Herria, Bizkaia

Basurtuko ospitaleko larrialdietako itxaronaldi luzeak salatu ditu ELA sindikatuak

Berriak, Kirola, Bizkaia

Ainhize Belarrek 9b graduaren langa eraitsi du

Euskal Herria, Bizkaia

Gutxienez bost edukiontziri su eman diete Bilbon

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon bi adingabe dituen familia bat hirugarrenez etxegabetzen saiatuko direla salatu du AZETek

Euskal Herria, Bizkaia

Zaldibarko kausan Baigorri alkate ohia ikertu behar dela berretsi du Bizkaiko Auzitegiak

Ekonomia, Bizkaia

Vicinayko langileek berretsi dute enpresaren proposamena «bidegabea» iruditzen zaiela

Euskal Herria, Bizkaia

Bilbon 47 pertsona artatu behar izan dituzte, etxe batean sua piztu dela eta

Euskal Herria, Bizkaia

Etxebarriko Bandas enpresako greba Memoria Demokratikorako Leku izendatzeko prozesua hasi dute

Bizkaiko Diputazioak zerga neurri guztiak onartzea espero du, sozialistekin edo «beste alderdiren batekin»

Asteko albiste garrantzitsuenen buletina jaso nahi?

Buletina barikuetan bidaltzen da, eta Lea-Artibai eta Mutrikuko asteko berri nagusiak biltzen ditu.

Harpidetu

Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko.

Izen-abizenak eta posta elektronikoa sartu behar dira.

Posta elektronikoak ez du formatu zuzena.

Arazo bat gertatu da eta ezin izan da izena eman. Jarri gurekin harremanetan mesedez eta barkatu eragozpenak (Akatsaren kodea:).

  • 94-684 44 36
  • lea-artibai@hitza.eus
  • Arretxinaga etorbidea, 1 - 48270 Markina-Xemein
  • Publizitatea
  • Argitalpen politika
  • Aniztasun politika
  • Pribatutasun politika
  • Cookieak
Babesleak:
Hasi saioa HITZAkide gisa

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.
Zure kontua berretsi gabe dago.
 
 
 
(Pasahitza ahaztu duzu?)
 
 
SARTU
 
Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.
Sartutako datuak ez dira zuzenak.
 
(Identifikatu)
 
 
 
 
BIDALI
 

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut
Aldatu zure pasahitza
Pasa hitza ondo aldatu da.
 
 
 
 
 
 
 
Aldatu
 
Oraindik ez zara HITZAkide?

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea.

HITZAkide izan nahi dut

Tokiko informazioa profesionaltasunez eta euskaratik, modu librean kontatzea da gure eginkizuna. Horretarako zure ekarpena beharrezkoa da, eta ongi maitatzeko modurik zintzoena da HITZAkide egitea.