Patricia Etxegarai: "Ziortza-bolibartarrak oso inplikatuta sentitu ditut 'Bi zakur' komikia egiterakoan"
Patricia Etxegarai marrazkilari lesakarrak Geuretik Sortuak bekari esker Ziortza-Bolibarren egin du sorkuntza egonaldia. Baserri batean bakarrik bizi den emakume baten bizipenetatik abiatuta 'Bi zakur' komikia sortu du.
Patricia Etxegarai, Ziortza-Bolibarren.EITB Kultura Isiltasunak hitz egiten duen tokietara joan da sortzera Patricia Etxegarai Hankabako marrazkilari lesakarra, mendien eta baserrien artera, eguneroko keinu txikietan gordetzen diren istorioen bila. Geuretik Sortuak beka eskuratu eta Ziortza-Bolibarren egindako egonaldia oinarritzat hartuz, komiki bihurtu du entzundakoa, ikusitakoa eta sentitutakoa. Zuri-beltzean marraztutako Bi zakur komikia ondu du, eta herria eta herritarrak erdigunea diren arren, istorio unibertsal izatetik gertu dago; joan den zapatuan [urtarrilak 17] aurkeztu zuen lana, eta haren esanetan, “gozagarria” izan zen komikia herritarrei aurkeztea.
Geuretik Sortuaken beka lortuta, Ziortza-Bolibarren egin duzu zure sorkuntza egonaldia. Zer nolako esperientzia izan da?
Egia esan, Geuretik Sortuak sekulakoa da euskararen eta kulturaren alde. Asko eskertzen dugu sortzaileok, ze, sortzeko baldintza duin batzuk bermatzen dizkigu, eta hori, ez da oso ohikoa. 2025ko uztailean hiru astez egon nintzen Ziortza-Bolibarren, eta jendea hurbilekoa izan da: prest egon dira hitz egiteko, solasteko, prest edozertan laguntzeko… Umeak, helduak nahiz nagusiagoak, denekin egoteko aukera eduki dut. Istorio baten bila ibili naiz, eta ez nuen espero jendeak euren bizitza guztia kontatzea. Oso inplikatuta sentitu ditut herritarrak komikia egiterakoan, eta oso gustura egon naiz.
Zer sortu duzu?
18 orri inguruko komiki bat, Bi zakur deitzen dena, eta zuri-beltzean egin dut, xehetasun askorekin. Kaleratze bati buruzko istorioa da; berez, herriko benetako kasu bat da, baina moldatuta dago fikzio izateko. Bakarrik bizi den emakume baten istorioa da: behi bat, zakur bat eta bi oilo ditu, eta behartuta dago bere etxea, bere baserria, uztera, saldu egin nahi dutelako. Eta ondorioz, kale gorrian geratzeko zorian dago.
Zein izan zen hasiera batean Geuretik Sortuakera aurkeztu zenuen ideia?
Hasieran aurkeztu nuen proiektua bakardadeari buruzkoa zen, batez ere, herrietako eta mendietako bakardadeari buruz. Adin guztietako pertsonena izan zitekeen, eta izan zitekeen, era berean, sexilioari buruz, adin nagusiko jendea alargun izanagatik bakarrik gelditu izana, migrante bati buruz… gai irekia zen. Eta Bolibarrera joan nintzenean kontatu zidaten bazegoela pertsona bat egoera larri batean, eta bera ezagutu nuenean jakin nuen berari buruz egin nahi nuela; bera ez zegoen oso lasai bere kasua zabaltzearekin, baina kontu handiz ibili naiz bere identitatea babesteko. Beraz, aldatuta dago istorioa, fikzio izan dadin.
Inspirazio iturri izan dira beraz, herritarrak. Zelan lagundu dizute zure sorkuntzan?
Pertsona hori izan da inspirazio iturri nagusia, baina beste herritarren detaileak ere hartu ditut. Adibidez, bazen baserritar bat behi bat umedun zeukana, eta behi hori sartu dut. Beste herritar baten aurpegia ere sartu dut, eta baita tokiak ere. Ibili naiz leku bila, galdetzen, eta badaude bertako etxeak, bertako bideak, bertako larreak… Oiz mendia ere hor dago. Bestalde, udan bi tailer eman nituen umeekin, eta udaleku osoa etorri zen parte hartzera. Hori, niretzat, benetako momentu bat izan zen. Denak inplikatu ziren bakoitza bere komikia egiten, eta oso-oso gustura egon nintzen hor.
Udan komikigintza tailerra egin zuten herriko udalekuko umeekin.Patricia Etxegarai
Zer eman dizu Ziortza-Bolibarrek?
Herri euskaldun bat jaso dut, eta bizitzeko beste aukera bat ezagutu dut. Ni ere herrikoa naiz, baina ez dut nire herriarekin lotura oso hurbilekoa, oso osasuntsua, eta Ziortza-Bolibarrek eman dit aukera modu berri batean maitatua izateko, eta ez da gutxi.
Ziortza-bolibartar bat dago oinarrian, baina zenbateraino da Ziortza-Bolibarreko istorio bat eta zenbateraino istorio unibertsal bat?
Istorioa Ziortza-Bolibarren kokatuta dago, baina baserritar generazio bati buruz da, behartuta daudenak euren bizimodua uztera. Garaiaren eraginez nahiz injustizien eraginez behartuta daude euren bizimodua errotik aldatzera, eta ondorioz, baserrietako generazio handi bat galtzen edo murrizten ari da. Eta arazo hori edo kasu horiek bai dira unibertsalagoak Euskal Herri mailan nahiz haratago.
Komikia zuri beltzean da. Zergatik?
Nire lehen komikia da, baina nik, batez ere, marraztu egiten dut. Eta beti egiten dut zuri beltzean, ahal den guztietan bai, behintzat. Sortzeko modurik sinpleena dela uste dut, eta merkeena ere bai. Eta gainera, fotokopiagarria ere bada, eta hori ia erabaki politikoa dela esango nuke: sorkuntza zabaltzearen alde eta copyrightetik urrunduta. Inertziaz egiten dut orain, baina ahots oso propioa, oso neurea, lortu dut modu honetan. Gainera, kolorea lantzea oso konplexua da, eta ez dakit hor sartu nahi dudan oraingoz. Zuri-beltzak sobera asebetetzen nau.
Bi zakur komikia sortzeaz gain, erakusketa bat ere ipini zenuen Simon Bolivar museoan.
Bai, egonaldiarekin batera zabaldu genuen Nola lan, hala jan erakusketa, eta oraingoz, ez du amaiera datarik. Alde batetik, marrazkiak bildu ditut bertan, metro batekoak nahiz txikiagoak. Bestetik, oihalak, serigrafiatuak eta kamerarik gabe egindako argazkiak ere ikusgai daude. Eguneroko tresnak izan daitezkeenekin ateratako argazkiak dira: argia zulo txiki batetik sartzen da, eta objetu horren barruan dagoen paper fotografiko batean errebelatzen da argazkia.
[‘NOLA LAN, HALA JAN’ ERAKUSKETA]
Geuretik Sortuaken ardatz bat euskara da. Zuk arte diziplina desberdinak lantzen dituzu, eta non kokatzen da euskara hor, zure sorkuntzan?
Egia esan, ez da beti egon. Nik kanpoan ikasi nuen, Madrilen, baina euskara errotik dut hor. Lesakarra naiz, eta badugu euskalki oso errotu bat. Euskara, agian, gehiago kokatu izan dut txikitako erreferenteekin, txikitan irakurtzen nituen idazle, komikigile, ikusten nituen marrazki bizidun eta horiekin denekin, eta hortik berriro ere sortu egin nahi izan dut. Asmoa ez da horietako bat izatea, baina bai horra itzultzea. Kulturgintza oso indartsu ikusten dut orain, literaturan, zineman eta abar, eta plazer bat da hortik nik ere kultura aberastu eta militantzia apur bat egitea.
