Dachaun hildako lekitiar baten omenezko diru bilketa egingo dute
Aurelio Artola Iturraren memoria berreskuratzeko informazio gunea eta herri ekimena prestatuko ditu Geuriak elkartea.
Jokin Leniz historialaria eta ikertzaileak memoria historikoa berreskuratzeko ekimen berri bati emango dio hasiera zapatu honetan Lekeition. Oraindik modu ofizialean aurkeztu ez bada ere, Geuriak izeneko elkartearen lehen ekintza publikoa izango da, eta helburua herriko Gerra Zibilaren eta frankismoaren inguruko memoria historikoa ikertzea eta ezagutaraztea izango da.
Zapatuan, Lenizek informazio postu txiki bat jarriko du Eskolapean, eta bertan Bigarren Mundu Gerran Alemaniako kontzentrazio esparru batean hildako lekitiar baten kasua aurkeztuko du. Aurelio Artola Iturraranegiren omenez egingo den ekimenak herritarren laguntza bildu nahi du, Alemanian egiten diren Stolpersteine edo oroimen plakak eskuratzeko.
Plaka horiek Europako hainbat herritan erabiltzen dira nazismoaren biktimak gogoratzeko. Latoizko xafla txikiak dira, eta pertsonaren izena, jaiotza data eta heriotzaren inguruko informazioa jasotzen dute. Geuriak elkartearen asmoa da etorkizunean Lekeitioko biktimen memoria modu ikusgarrian berreskuratzea.
Lenizek azaldu duenez, urteak daramatza 1936ko gerraren eta ondorengo errepresioaren inguruko ikerketa lanean. Salamancako artxiboetan eta beste hainbat dokumentazio iturritan aritu da informazioa biltzen, eta dagoeneko ehunka datu lortu dituzte: frontean hildakoak, fusilatuak, erbesteratuak, kartzelatuak, emakume errepresaliatuak edo kontzentrazio esparruetara deportatutako lekitarrak.
Ikerketa horren baitan topatutako kasurik esanguratsuenetako bat da 1842an jaiotako lekitiar baten historia. 65 urterekin hil zuten Dachauko kontzentrazio esparruan, Bigarren Mundu Gerraren garaian. Lenizen hitzetan, aurkikuntza horrek erakusten du Lekeitio ere ez zela faxismoaren errepresiotik kanpo geratu.
Zapatuan jarriko duten postuan pertsona horren dokumentazioa, argazkiak eta Alemaniako fitxak erakutsiko dituzte. Horrez gain, herritarrek borondatezko ekarpen ekonomikoa egiteko aukera izango dute, oroimen plaka hori eskuratzeko lehen diru bilketa abiatzeko.
Geuriak elkartearen sorrera ere behar horretatik etorri dela azaldu du Lenizek. Datuen babeserako legeak ikerketa lan batzuk zailtzen zituenez, egitura formal bat sortzea erabaki zuten memoria historikoaren inguruko ikerketak modu egonkorrean garatzeko.
Elkartearen helburua ez da soilik izen zerrendak osatzea. Atzean dauden bizitzak eta istorioak berreskuratu nahi dituzte, herriak bere memoria kolektiboa gal ez dezan. Horretarako, etorkizunean elkarrizketak, artxibo lanak eta omenaldiak egiteko asmoa dute.
Lenizen ustez, memoria historikoa lantzea “zor historiko bat” da herriarentzat. Gogorarazi du ehunka lekiittarrek sufritu zutela gerra, erbestea, espetxea edo deportazioa, eta askoren kasuak oraindik ezezagunak direla gaur egun.
Horregatik, zapatuko ekitaldia “abiapuntu” moduan ulertzen dute. Herritarrei proiektua ezagutarazi eta memoria historikoaren inguruko interesa piztea izango da lehen helburua. Geuriak elkarteak datozen hilabeteetan bere jarduera publikoago egiteko asmoa ere badu, ikerketa lanak herrira gerturatzeko eta memoria kolektiboa berreskuratzeko bidean.
