Esneki Zentroa: "Ezagutza zientifikoa balio erreal bihurtzen dugu"
Europako gaztagintza artisauaren epizentro bilakatuko da Markina-Xemein urriaren 19tik 24ra. Euskal Herriko gaztagintzaren errealitatea eta bilakaera ezagutarazteko hamaika ekintza antolatu ditu Esneki Zentroak.
Leartikerreko Esneki Zentroko lan taldea.Esneki Zentroa Gaztagintza eta esnegintza artisaua elikagaiak ekoizteko modu bat baino gehiago da; lurraldeari, baserriei, tokiko arrazei eta kultura ondareari lotutako jarduera da. Artisautzak dibertsitatea, kalitatea eta jasangarritasuna sustatzen ditu, eta landa eremuetako ekonomiari bizia ematen dio. Leartikerreko Esneki Zentroan, beraz, gure lana da tradizio hori indartzea artisau izaera galdu barik.
Leartikerreko Esneki Zentroa esneki eta gaztagintza sektorearentzako erreferentziazko zentro teknologikoa da. Gure helburua esneki ekoizle txiki eta ertainei ikerketa, laguntza teknikoa, prestakuntza eta berrikuntza proiektuak eskaintzea da, beraien lehiakortasuna indartzeko. Produktu berrien garapenetik hasi eta ekoizpen prozesuen hobekuntzaraino, sektorearen beharrei erantzuten diegu, betiere ezagutza zientifikoa eta sektorearen errealitatea uztartuz. Horregatik, gaur egun Europako erreferentziazko hainbat erakunderekin lankidetzan ari gara, eta nazioarteko proiektu estrategikoak koordinatzen ditugu.
Esneki Zentroaren lanari aitortza egin diote aurten nazioarteko erakundeek. Iaz Kroazian ospatu zuten bilkura, eta aurten FACEnetwork Europako gaztagile eta esneki artisauen sare nagusiaren bilkura Markina-Xemein izatea erabaki zuten, antolatzeko ardura Esneki Zentroari emanez.
FACEnetwork sareak urtero sektoreko ekoizleak, teknikariak, ikertzaileak eta erakundeak elkartzen ditu ezagutza partekatzeko, harremanak indartzeko eta sektorearen erronkei buruz hausnartzeko. Urtero herrialde ezberdin baten burutzen da elkarteko bilkura, eta 2026ko topaketa Euskal Herrian egingo da lehen aldiz. Gure zentroak antolatuko du Euskal gaztagintza: Tradiziotik abiatuta berrikuntzarantz lelopean. Helburua Europako gaztandegiek Euskal Herriko sektorea ezagutzea, esperientziak trukatzea eta etorkizuneko lankidetza berriak sustatzea da.
Aurtengo FACEnetwork bilkuran, Europako gaztagintza eta esnegintza artisauaren egungo erronkak eta berrikuntza aukerak izango dira hizpide. Bisiten eta tailer praktikoen bidez, parte-hartzaileek Euskal Herriko ustiategi eta gaztandegiak ezagutuko dituzte, baita gazta freskoaren, mamiaren eta ardi gazta erdi-onduaren elaborazio prozesuak ere. Horrez gain, Esneki Zentroan ekoitzitako gazten dastaketa teknikoak egingo dira.
Jardunaldi teknikoaren baitan burutuko dugun mahai-inguru nagusiak, Euskal Autonomia Erkidegoko behi-esnearen sektoreak jasangarritasun handiagoko ekoizpen-ereduetarantz egiten ari den trantsizioa izango du ardatz. Bertan ekoizleek eta gaztagile artisauek beren esperientziak, erronkak eta etorkizuneko aukerak partekatuko dituzte.
Jardunaldian Euskal Herriko esneki-sektoreko profesional ezagunek eta nazioarteko sareko ordezkariek hartuko dute parte. Irekiera ekitaldian Kerstin Jürss FACEnetwork-eko presidentea izango da Amaia Barredo sailburuagaz eta Iratxe Lasa Markina-Xemeingo alkateagaz batera. Hala ere, ekitaldiaren balio nagusietako bat ekoizleen parte-hartze zuzena izango da. Gaztagileek eurek azalduko dute nola ari diren tradizioan sustraitutako proiektuak garatzen, berrikuntzaren aldeko apustua eginez eta gaur egungo erronkei erantzunez.
Esperientzia trukea gaztandegietako bisitetan, Esneki Zentroan egingo diren saio praktikoetan, aurkezpen teknikoetan eta mahai-inguruetan izango da, baina baita ekitaldiaren une informaletan ere. Izan ere, elkarrizketa interesgarrienetako asko kafe baten bueltan, bazkari batean edo bisita baten ostean sortzen dira.
Aldi berean, Euskal Herriko esneki-sektorea ez ezik, gure gastronomia eta kultura ere erakutsi nahi ditugu. Horretarako, astearte arratsaldean Markina-Xemeingo frontoian pilota erakustaldi bat antolatuko dugu, eta ondoren Europa osotik ekarritako gazta artisauen dastaketa berezi bategaz gozatuko dute sektoreko profesionalek. Taloak, sagardoa eta trikitixa izango dira protagonista, gonbidatuek ezagutza profesionala eta kultura esperientzia berean uztartzeko aukera izan dezaten.
Kontsumitzaileei eskainia. Herritarrei ere badago bideratuta edukia. Kontsumitzaileek gero eta interes handiagoa dute elikagaien jatorria, kalitatea eta ekoizpen modua ezagutzeko. Gure lana ez da soilik sektoreari laguntzea; baita gizartea sentsibilizatzea ere, tokiko ekoizpenaren, jasangarritasunaren eta elikadura osasungarriaren garrantziaren inguruan.
FACEnetwork sarearen kongresua amaituta, Know N Cheese proiektuari emango diogu hasiera. Know N Cheese Europako POCTEFA programaren barruko proiektua da, eta bere helburua jasangarritasunaren bidez gaztagintza eta esneki tradizionalen sektorearen lehiakortasuna handitzea da. Klima aldaketak esnearen eta esnekien propietateetan duen eragina aztertu dugu, ekoizpen eredu jasangarriagoak garatzeko praktikak identifikatu ditugu, eta sektoreari zein kontsumitzaileei ezagutza hori eskaintzeko unea iritsi da. Leartiker-Esneki Zentroa da proiektuaren koordinatzailea.
Topaketaren programa nagusia sektoreko profesionalei zuzenduta badago ere, herritarrek ekitaldiaz gozatzeko aukera izango dute. Urriaren 24an, zapatuan, Markina-Xemeingo frontoi inguruan publiko guztiari irekitako jarduerak antolatu ditugu. Esneki eta gazta ekoizleen azokan bertako eta inguruko ekoizleen produktuak zuzenean erosteko aukera egongo da. Horrez gain, familiei begira, haurrei zuzendutako jolas eta ekintzak egongo dira. Helburua gaztagintza eta esnegintzaren inguruko kultura herritarrengana hurbiltzea, lehen sektorearen lana balioan jartzea eta gazta artisauaren inguruko jai giroko topagune bat sortzea da.
Beharrezko ekarpena. Gure lana sektorearen eta gizartearen arteko zubi lana egitea da. Baserriek eta ekoizleek etorkizuna izan dezaten laguntzen dugu, produktu seguruagoak eta kalitate handiagokoak garatzen ditugu, eta ezagutza zientifikoa balio erreal bihurtzen dugu. Horrek eragin zuzena du landa garapenean, elikadura sistemaren jasangarritasunean eta gure ondare gastronomikoaren kontserbazioan.
