‘Irudiletrak’: argazkia eta literatura elkarri begira
Juan Fernandez Egiguren argazkilari ondarrutarrak 37 irudi eta beste horrenbeste literatur testu elkartu ditu diziplina anitzeko ‘Irudiletrak’ proiektuan. Berak ateratako argazkiekin eta Euskal Herriko sortzaile ezberdinek egindako letrekin osatu du erakusketa Fernandezek. Gainera, Augustin Zubikarairi eskainitako omenaldi pertsonala ere badela azpimarratu du egileak.
Juan Fernandez Egiguren. Argazkia eta idatzizkoa uztartzen dituen esperimentu artistiko gisa izendatu daiteke Irudiletrak erakusketa. Juan Fernandez Egiguren argazkilari ondarrutarrak sortutako proiektua da, eta 1905eko kamera analogiko batekin egindako argazkiak abiapuntutzat hartuta, 37 literatur testu sortu dituzte Euskal Herriko idazle, musikari, bertsolari, kazetari zein aktore ezberdinek. Argazki batek sormena zenbateraino piztu dezakeen probatzeko jaio da proiektua, eta egilea «pozik» gelditu da emaitzarekin. Era berean, Augustin Zubikarai idazleari eskainitako omenaldi pertsonala ere badela zehaztu du Fernandezek. Azaroan estreinatu zuen Ondarroan, eta oraindik bi geltoki falta zaizkio giltzapean sartu aurretik; urtarrilean Markina-Xemeinen egongo da, eta aurrerago, Lekeition.
Irudiletrak proiektua Augustin Zubikarairi eskainitako omenaldi pertsonala ere badela diozu. Zergatik?
Harreman berezia neukan Augustin Zubikarairekin, eta omenaldia egiteko momentu ona iruditu zait. Ez nuen irudikatu proiektu hau egun horretan aurkezterik, baina kasualitateak bat egin zuen: azaroaren 3an inauguratu zen, eta egun horretan berak 111 urte egingo zituzkeen bizirik balego. Niretzat seinale bat izan zen. Momentu pertsonala da, baina naturaltasunarekin txertatu da erakusketan; argazkia eta literatura elkartzea berari egindako keinu egokia iruditu zitzaidan.
Nondik sortu da Irudiletrak proiektua?
Duela bi urtetik dabilkit bueltaka irudiak eta letrak batzeko ideia. Hasiera batean, nire ideia idazleekin egitea zen soilik. Baina konturatu nintzen literaturaren bueltan dabiltzan sortzaile asko daudela: bertsolariak, musikariak, kazetariak, antzezleak… denek sortzen dute narrazio bat. Zerrenda labur batekin hasi nintzen, eta gero zabaltzen joan zen. Lana egiteko orduan, sortzaile bakoitzak bere ikuspegia jarri du, oso intimoa eta subjektiboa izan da, eta horrek eman dio aberastasuna proiektuari.
Nortzuk parte hartu dute proiektuan?
Hasiera batean, Ondarroa edota inguruko sortzaileen zerrenda sortu nuen, baina Miren Agur Meaberekin hitz egin ondoren, zerrenda zabaltzea erabaki nuen. Hauek izan dira parte hartzaileak: Keu Agirretxea, Miren Amuriza, Jon Arretxe, Nerea Arrien, Javier Arrieta, Yolanda Arrieta, Maribel Aiertza, Fede Badiola, Iker Badiola, Leire Bilbao, Sustrai Colina, Yerai Diaz, Ainhoa Elordi, Unai elorriaga, Jose Garate Foisis, Gari, Arantza Ibarra, Nerea Ibarzabal, Asier Ituarte, Ane Labaka, Yolanda Larreategi, Miren Agur Meabe, Aitor Mendiluze, Ander Odriozola, Juan Carlos Perez, Ana Urkiza eta Joxemari Urteaga.
Prozesua bera, nolakoa izan da?
Lehenengo, harremanetan jarri nintzen zerrendako sortzaileekin, eta telefono dei bidez egon ondoren, modu presentzialean batu ginen. Egia esan, nik berebiziko garrantzia ematen diot aurrez aurre egoteari, proiektua azaltzea ere errazagoa baita horrela. Behin beraiekin batuta, nik nire kamerarekin ateratako argazki bat eman nion bakoitzari, zuri-beltzean, bakoitzarentzat aukeratuta neukana. Horrez gain, irizpide bat jarri nien: guztiek izango zuten tamaina berdineko kartulina zuri bat, bururatzen zitzaiena idazteko, eta boligrafo beltzez idatzi behar zuten. Oreka mantentzeko jarri nuen irizpidea izan zen. Oso pozik hartu zuten guztiek proposatutakoa, eta eskerrak ere eman zizkidaten, erronka bat izan baita guztientzat. Bakoitzak bere erritmoan egin du, presiorik gabe; izan ere, sormen prozesu bakoitzak bere denbora behar du. Guztira, 37 argazki eta 37 testu dira, eta horrek koordinazio lan handia eskatzen du. Gainera, erakusketan bertan, testuen audioak entzun ahal dira. Oso pozik nago egindakoarekin.
Nolako kamera erabili duzun kontuan hartuta, zuretzat ere erronka bat izan da?
1905eko formatu handiko kamera analogiko batekin egin ditut argazkiak, negatiboan, 4×5 hazbeteko plaka zuri-beltzean: buruan oihala, plaka, errebelatua, positibatzea… Guzti hau ere erronka bat izan da niretzat, jakina. Behin argazkiak aterata, negatiboa eta positiboa errebelatzeko, argazki analogikoen prozedura jarraitu dut, zuri-beltzean, eta kopiak prestatu ondoren, azken irudi passe-portoutean eta luma-katoian jarri ditut. Hala ere, uste dut lanak merezi izan duela.
Behin Ondarroan erakusketa estreinatu eta gero, Markina-Xemein izango da hurrengo geltokia, eta Lekeitio azkena, ezta?
Duela bi urte hasitako proiektua, erakusketa estreinatu baino hiru hilabete lehenago itxi nuen. Ane Labakarekin eman nion amaiera azkenengo piezari. Ondarroan egon ondoren, urtarrilaren 23tik otsailaren 1era Markina-Xemeinen egongo da Karmeldarren aretoan, Uhagonek antolatuta. Eta ondoren, Lekeition egongo da Irudiletrak ikusteko aukera, eskualdera zabaldu nahi nuen eta. Azkenengo geltokian erakusketa jaso ondoren, giltzapean sartuko dut, proiektuaren etapa itxi eta lanak deskantsua hartu dezan.
