Aitor Urkiola 'Brontxe': "Komikiak umeekin lotu izanak ez du generoaren aberastasuna kontuan hartzen"
Aitor Urkiola ‘Brontxe’ marrazkilari ondarrutarrak 'Neure kasa' bilduman batu ditu urte luzeetan egindako komikiak. Ihesbide bezala definitzen du marrazkigintza: bere erritmora eta bere erara sortzeko bide modura.
Aitor Urkiola 'Brontxe'.Klik Klak. Ondarroako Luterl taldeak Aitor Urkiola Brontxe komikigilearen Neure kasa bilduma kaleratu du aurten, baita bere lanak erakusteko erakusketa sortu ere. Urte luzez egindako komikiak, karikaturak eta ilustrazioak batu dituzte erakusketan, eta bilduma osatzeko orduan Brontxek gordeta zituen komikiak erabili dituzte, gehienak, txapelketetarako sortuak eta izaera autobiografikoa dutenak. Gaur egun, zenbait proiektu ditu eskuartean.
Nondik sortu zen Neure kasa bilduma egiteko ideia?
Luterl taldeak urteak daramatza komikigintza sustatzen, eta Globhosonda bilduman hainbat komikigileren lanak argitaratu dituzte. Bilduman dauden gehienak txapelketetarako egindako komikiak dira. Hasieran beldurra nuen ez ote nuen nahikoa material izango, nik marrazki solte asko ere egiten baititut. Baina konturatzerako, urteetako lan pila bat neukan gordeta. Formatu laburreko lanak izaten dira normalean, lau orrialde ingurukoak, eta hainbat sari lortu nituen lan horiekin. Horiek batu, eta bilduma osatzea erabaki genuen. Hortik sortu zen Neure Kasa bilduma, eta 2025 amaieran kaleratu genuen.
Zergatik jarri zenion Neure kasa izenburua?
Ni beti nire erara ibili izan naiz. Hasieran Neure bolan jartzea pentsatu nuen, baina informal samarra iruditu zitzaidan. Azkenean, Neure kasa aukeratu nuen, nire erritmoan, nire modura eta nire gustura egiten dudalako lan. Gainera, komikietan agertzen diren istorio gehienak nire bizipenetan oinarrituta daude.
Nahikotxo daukate autobiografiatik, beraz.
Bai. Batzuk bizipen edo egoera zehatzetatik sortuak dira; beste batzuk, orokorragoak izan daitezke. Lehenengoa, adibidez, Kaiet Bengoetxeagaz emandako klase batzuetan oinarritutakoa da. Bertarako egindako testuetatik sortutako irudiak dira. Bigarrena, Ondarroan oinarrituta dago, beste asko bezala, eta esan daiteke herriaren “antiguia” bat dela, aparkamenduen aferan begirada jarrita. Beste bat, ama eta aitarekin gaztetan izandako elkarrizketa batean oinarritzen da. Nire gurasoek eskola zaharrekoak ziren: ikasi eta lan egin, hori zen beraientzako egin behar zena. Ni, garai hartan, lan batetik bestera nenbilen. Beraz, komiki horretan hori deskribatu nuen. erlojua da elementu garrantzitsua, eta pertsona baten egun bat deskribatzen du: bekadun bezala sartzen da lanera, eta irteten denerako erretiroa hartu du.
Azkenean, Neure kasa aukeratu nuen, nire erritmoan, nire modura eta nire gustura egiten dudalako lan.
Bilduma honetan, zein da zure komiki gogokoena?
Aita hil zenean egin nuena bereziki kuttuna da niretzat; kostatu egin zitzaidan jendeari erakustea. Eta, gaur egun, oraindik, irakurtzen dudanean hunkitu egiten naiz. Orain, amari egindakoa ere badaukat, baina oraindik ez dut argitaratu.
Ondarroak ere presentzia handia dauka zure lanetan.
Bai, askotan agertzen da. Azkenean, nire ingurutik sortzen ditut istorioak, eta Ondarroa nire egunerokoaren parte da. Beraz, presentzia handia dauka komikietan.
Komikia sortzeko prozesuari helduz, nola hasten zara margotzen?
Nik lehenengo buruan “margotzen” dut dena. Ideia bat etortzen zait eta pentsatzen hasten naiz nola landu. Gero koaderno batean zirriborroak egiten ditut, eskema moduko bat, eta hortik joaten naiz bineta bakoitza irudikatzen. Hala ere, lehenengo soilik irudiak egiten ditut, eta seme-alabei ematen diet askotan, ea testurik gabe ulerterrazak diren ikusteko. Niretzat garrantzitsua da jendeak irudi hutsekin istorioa ulertzea. Karikaturak egiterakoan, ordea, esan nezake, askotan jendea karikatura gisa ikusten dudala [kar-kar-kar] Eta eraikinak egiteko orduan ere, kalean eraikinei begira joaten naiz, buruan margotzen; izan ere, sasoi batean arkitektura ikasten hasi nintzen, eta zerbait geldituko zitzaidala uste dut [barrezka].
Karikaturak egiterakoan, ordea, esan nezake, askotan jendea karikatura gisa ikusten dudala.
Boligrafoa eta rotrina dira zure lanabesak, ezta?
Bai, mundu digitalean pixka bat atzetik nabil. Gehienetan boligrafoagaz eta rotrinagaz egiten dut lan. Gutxinaka tabletagaz ere hasi naiz, baina kostatu egiten zait. Hala ere, Photoshop eta Ilustrator ere erabiltzen ditut ediziorako, abantaila handiak ematen ditu horrek, txarto egindako zerbait aldatzeko, eta berriro zerotik ez hasteko.
Zure marrazkiek badute identifikatzen zaituen elementurik?
Ez dago elementu konkretu bat, baina askok esaten didate nire marrazkiak berehala ezagutzen dituztela. Denok daukagu estilo propioa bat, nire marrazkiak batzuetan ganberroagoak izan daitezke, eta beste batzuetan serioagoak, baina orokorrean uste dut identifikatzeko ez direla zailak. Hala era guztiz ere, elementuei dagokienez, adibidez, bilduma honetan komiki askotan agertzen da nire buru handia, baina ez da nahita egiten dudan zerbait, kar-kar-kar.
Bildumagaz jarraituz, txapelketetara aurkeztutako lanak direla azaldu duzu. Sariren bat ere lortu duzu lan horiekin, ezta?
Sariren bat edo beste eskuratu ditut. 2009an hasi nintzen txapelketetan parte hartzen. Izan ere, sasoi hartan kotxean bidaia asko egiten nituen, eta burura ideia asko etortzen zitzaizkidan. Gainera, apur bat utzita neukan marrazketa, eta berriro berreskuratzeko helburuz ere hasi nintzen. Sariei dagokienez, urte ezberdinetan irabazi ditut sariak. Besteak beate, 2009an Bidaiari lanagaz Ganorabako lehiaketan euskal komikirik hoberenari saria; 2011an IV. Galtzakomik Lehiaketan 18 urtetik gorakoen lehen saria; urte berean 25. Portugalete Uri Urena Komiki Lehiaketan euskal komikirik hoberenari saria eta 2012an Aita komikiagaz berriro; eta 2018an Euskaraldia gai gisa jarrita XI. Galtzakomik Lehiaketako bigarren saria.
2009an hasi zinen txapelketetan parte hartzen, baina betidanik marraztu izan duzu?
Bai. Etxean beti egon dira papera eta boligrafoak. Aita ere marrazkilaria zen, anaiak ere margotzen du, eta, gainera, etxean komikiak ere beti egon izan dira. Nire denbora libre guztia marrazten pasatzen nuen, berezkotasunetik etorri zait. Gainera, niretzako egunerokotasunetik ihes egiteko modu bat marrazketa, eta esango nuke, azkenaldian gero eta gehiago marrazten dudala.
Gero eta gehiago ari zarela diozu. Gaur egun, zer daukazu eskuartean?
Gogoan Sestao Elkarteagaz hirugarren komikia aterako dut: Sestao, gerrako oroitzapenak 1936-1937. Gerra Zibileko gertakizunei buruzko komikiak dira. Gazteengana gehiago hurbiltzeko helburuagaz komikiak ateratzeko ideia izan zuen elkarteak, eta aurretik aipatutako Portugaleteko komiki lehiaketan ezagutu ninduten. Beraz, harremanetan jarri ziren nigaz, eta ordutik, pare bat urte daramatzagu elkarlanean. Horrez gain, beste proiektu batzuekin ere banabil, baina oraindik ezin dira esan, kar-kar-kar.
Gainera, niretzako egunerokotasunetik ihes egiteko modu bat marrazketa, eta esango nuke, azkenaldian gero eta gehiago marrazten dudala.
Gaur-gaurkoz, komikigintzak zer nolako lekua dauka Euskal Herrian?
Mugimendua badago, eta komikigile on asko daude Euskal Herrian, baina hizkuntzak eta merkatu txikiak mugatu egiten dute dena. Frantziako Estatuan, adibidez, komikigileak rock izarrak dira; hemen ez hainbeste. Gainera, komikiak beti lotu izan dira infantilismo bategaz.
Komikiak, orduan, estigma hori eduki du?
Bai, askotan umeekin lotu izan da. Jende askok oraindik «dibujitoak» direla esaten du, baina komikia askoz gehiago da; izan ere, komikiak umeekin lotu izanak ez du generoaren aberastasuna kontuan hartzen. Marrazki bizidunekin bezala gertatzen da: askotan umeekin lotzen ditugu, baina helduentzako lanak ere badaude.
