Txosnak, herri lanaren erakusgarri
Karmen Jaiak ospatuko dituzte Markina-Xemeinen, uztailaren 15etik 19ra, eta Txosna Batzordeko kideak «prest» daude jaietarako. Aurtengo berrikuntzak plazaratu dituzte; besteak beste, Txosnen eguna indartuko dute. Jaiak antolatzeak atzetik dakarren lan guztia jarri dute balioan.
Irati Ibarzabal, Endika Albizu eta Antton Bereziartua. Uztailaren 15etik 19ra ospatuko dira Markina-Xemeingo Karmen jaiak, eta, urtero bezala, txosnagunea izango da herriko jai-giroaren bilgune nagusietako bat. Oinarrian, aurreko urteetako eredua mantenduko badute ere, hainbat berrikuntzagaz iritsiko dira Txosna Batzordeko kideak aurtengo jaietara; besteak beste, Txosnen Eguna indartuko dute.
“Orokorrean formatua berdina da, eta ez da asko aldatzen”, azaldu du Endika Albizuk. Hala ere, jaiak asteburuaren aurretik hasiko direnez, egokitzapen batzuk egin behar izan dituzte. Nabarmenena Txosnen Egunari dagokiona da. Orain arte afaria egiten bazuten ere, aurten bazkarian batuko dira uztailaren 17an. “Aldaketa honegaz Txosnen Egunari bestelako indar bat eman nahi genion. Horregatik izango du aurten egun guztiko formatua”, adierazi du Irati Ibarzabalek.
Txosnen Egunak, gainera, badu bestelako asmorik ere. “Jaietan askotan kuadrillismora jotzen da: kuadrilla egunak, kuadrilla bazkariak edo jolasak bezala ekintzekin. Txosnen Eguna, berriz, horregaz apurtzeko da; eguna denok batera pasatzeko”, azpimarratu du Antton Bereziartuak.
Gainera, urtero, “sekulako arrakasta” izaten du Txosnen Eguneko afariak, eta aurten ere, ez da atzean gelditu bazkaria; izan ere, bi orduetan agortu ziren 200 txartelak: “10:00etan hasi ginen tiketak saltzen, eta ordurako sei kuadrilla zeuden zain. Bi ordutan agortu ziren”. Hala ere, bazkariko tiketa lortu ez dutenak ere joan daitezke txosnagunera, norberak eramandako janariagaz: “Mundu guztia da ongietorria, baina janaria ez da guztiontzako egongo, kar-kar-kar”.
Ildo horretatik jarraituz, iaz bertan behera geratu ziren jolasak ere berreskuratuko dituzte. Aurreko urtean Gazte Asanbladak bilera irekiak antolatu bazituen ere, ez zen behar adinako parte hartzerik izan, eta ekimena bertan behera geratu zen. Aurten, ordea, berriz egingo dira.
Berrikuntzak ez dira egitaraura mugatuko aurten. Izan ere, aurtengo Karmen jaietarako Txosna Batzordeak logo berria estreinatuko du, baita kamiseta berria ere. Hala ere, azken urteetako dinamikagaz amaituko dute: “Urtero kamiseta berria ateratzen genuen eta jendeak ez zuen beti erosten. Aurten, logo berriagaz egin dugu diseinua, eta zenbat urteetan mantentzea da asmoa. Txosnen Egunean denok janzten dugu kamiseta, eta datozen jaietan ere, kamiseta janzteko deia egin nahi diegu herritarrei”.
Bost egun, hamaika ekintza. Jaiek irauten duten egun guztietan egongo da eskaintzaren bat edo beste txosnagunean: “Parranda handirik egoten ez den egunetan ere, egunero egongo da txosnagunera etortzeko arrazoiren bat”. Horren adibide dira lehen aldiz antolatu dituzten umore bakarrizketak edo domekan egongo den kontzertu akustikoa. Barikuan eta zapatuan, berriz, Zelaiko kontzertuen ostean DJ saioek luzatuko dute festa txosnagunean.
Herriko eragile ezberdinek osatzen dute Txosna Batzordea —Gazte Asablada, Morelarre, Ernai, Sortu eta XAT— eta beren arteko elkarlanaren ondorio dira Markina-Xemeingo Karmen jaiak. Urte osoan talde motorra dagoen arren, jaietako datak hurbildu ahala lan talde ezberdinetan banatzen dira aipatutako eragileetako kideak. “Hor ikusten da benetako elkarlana2, azpimarratu dute. Gainera, azken urteetan emandako belaunaldi aldaketa ere nabarmena izan dela azaldu dute: 2Aurten inoizko mahairik gazteena daukagu”.
“Ez da magia, herri lana da“, aipatu dute Txosna Batzordeko kideek. Urteak daramatzate lelo hori herrira zabaltzen; izan ere, bost egunetako jaia ez da berez sortzen: hilabeteetako lanaren emaitza da. Horregatik, jaietan ondo pasatzera ez ezik, txosnak guztien artean aurrera eramaten jarraitzeko herritarren laguntza beharrezkoa dute: “Herritarrei jaietan txosnagunera etortzeko deia egin nahi diegu, baina baita muntaia eta desmuntaia lanetan laguntzekoa ere”. Domeka arratsaldean hasiko dituzte muntaketa lanak, eta astelehenetik eguaztenera bitartean ere esku gehiago beharko dituzte: “Etorri hurrengo egunotan txosnagunera, bertan egongo gara!”.
Jaiei dagokienez 2aurreikuspen ona” egin dute Txosna Batzordeko kideek: «Jende asko espero dugu aurtengo jaietan ere. Eusko Jaurlaritzak eta Ogasunak txosnei jartzen dizkieten traba burokratikoak geroz eta handiagoak dira, gu itotzea baita beraien helburua. Antolatzen jarraituko dugu, eta bide horretan herritarren babesa edukitzea espero dugu».
Aurten, gainera, ez dute Coca-Cola, Kas edo antzeko freskagarririk salduko txosnetan: 2Kontraesankorra iruditzen zitzaigun Palestinaren aldeko pankarta edukitzea eta, aldi berean, edari sionistak zerbitzatzea. Horregatik hartu dugu erabakia, eta ahal den neurrian bide horretan sakontzen joango gara”.
Lehen lerroa, feministentzat. Urtero legez, Morelarrek mobilizazioa egingo du Karmen jaiak hasi aurretik, Feministok lehen lerrora lelopean. Domekan hartuko dituzte kaleak feministek, 13:00etan, eta eguaztenean, 22:00ak inguruan ekitaldi feminista egingo dute txosnagunean.
Beste alde batetik, erasoen kontrako protokoloa iazko bera izango den arren, Jai Batzordeko eragileek -besteak beste, Txosna Batzordeak- formazio saioak egin dituzte prebentzioari begira. Horrez gain, tabernariekin ere egin dute saioa udaletik, eta bederatzi tabernak hartu dute parte: Patxua, Mugarri, Mayo, Mendibil, Babbel, Uhagon, Toldope, Melos eta Sakris.
Karmen jaietako bost egunetan Mugimendu Feminista eta Markina-Xemeingo Udala elkarlanean ariko dira protokoloaren jarraipena egiteko orduan. Helburua jai gune seguru bat sortzea da, “eta hori herritar guztien esku dago”. Baliabideei dagokienez, uztailaren 17an eta 18an 22:00etatik 08:00etara erasoak salatzeko telefonoa egongo da eskuragarri: 633 79 38 93. “Aurten erabilera zabaldu nahi izan dugu; hortaz, WhatsApp zerbitzua jarri dugu herritarren eskura. Ez da bakarrik erasoak salatzeko izango, baita akonpainamendurako edota aholkularitza eta orientazioa emateko ere”.
